Áramót

Hornafjarðarós

31.12.2006 Fréttir

Áramót - grein frá bæjarstóra Hjalta Þór Vignissyni

Árið sem er að líða markaðist mjög af sveitarstjórnarkosningunum í maí sl. Albert Eymundsson kvaddi vettvang sveitarstjórnar í Hornafirði eftir áratuga starf. Hann á skilið miklar þakkir fyrir störf sín í þágu byggðarlagsins og er óskað velfarnaðar á nýjum stað. Miklar breytingar urðu á skipan mála í sveitarfélaginu í kjölfar kosninga. Nýr meirihluti hefur lagt áherslu á málefni fjölskyldunnar, uppbyggingu íþróttamannvirkja og stuðning við atvinnulífið. Af fjölmörgum verkefnum sveitarfélaga eru velferðarmálin stærst, s.s. fræðslu- og uppeldismál. Rekstur fræðslumála er flókin, einkum vegna þess að þarfirnar eru miklar en fjármunirnir takmarkaðir. Því þarf í sífellu að jafna út kröfur um viðbótarþjónustu og þá fjármuni sem eru í sveitarsjóði á hverjum tíma. Fræðslu- og uppeldismál eru mikilvæg fyrir framtíð samfélagsins og gegna lykilhlutverki í að tryggja jafna möguleika einstaklinga til að ná markmiðum sínum í lífinu.

Starf leikskóla hefur oft verið vanmetið í þessu samhengi en þeir leggja grunnin að skólagöngu barnanna. Mikilvægt er að fylgjast vel með þroska barna á fyrstu árunum og veita þeim úrræði sem þurfa. Ef þroska- eða hegðunarfrávik eru greind nógu skjótt eru auknar líkur á að hægt sé að komast fyrir vandamálið áður en grunnskólaganga hefst. Tekin var ákvörðun sl. vor að reka tvo sjálfstæða leikskóla fyrir 1-5 ára börn í sveitarfélaginu. Sú ákvörðun hefur verið bitbein í bæjarstjórn á haustmánuðum. Mikilvægt er að hafa hugfast að meirihluti var fyrir ákvörðuninni í stýrihópi um skólastefnu, í skólanefnd og í bæjarstjórn og byggir á hugmynd sem kom fyrst fram á skólamálaþingi í febrúar árið 2005. Fyrir breytingu voru 1-3 ára börn á Lönguhólum en 4 og 5 ára börn á Krakkakoti. Það skipulag var að mörgu leyti gott en gerði ýmsa eftirfylgni með námi þeirra og þroska erfiðari. Markmiðið með breytingunum er því að styrkja hið faglega starf og auka samfellu í námi barnanna. Meirihluti bæjarstjórnar, sem myndaður var eftir sveitarstjórnarkosningar sl. vor, hefur skýrt tekið fram að við þetta skipulag verði búið út þetta kjörtímabil og málið sé ekki lengur á dagskrá.

Grunnskólinn er hornsteinn velferðarkerfisins ásamt heilbrigðisþjónustunni. Öflugt starf í grunnskólum er ein allra besta leiðin til jöfnunar í samfélaginu. Tækifærin í framtíðinni verða ekki nýtt án þekkingar og við sjáum það best í útrás íslensku fyrirtækjanna hversu þekkingin er mikilvæg. Grunnskólarnir verða að vera til þess færir að undirbúa einstaklinganna fyrir sífellda þekkingarleit og auka sköpunarmátt þeirra og sjálfstæði. Við búum svo vel í okkar samfélagi að hér eru reknir góðar skólar sem hafa sýnt árangur á sviði sköpunar og frjórrar hugsunar.

Skipulag grunnskólastarfs í Sveitarfélaginu hefur tekið miklum breytingum síðasta áratug. Þegar sameining sveitarfélaga í Austur-Skaftafellssýslu hófst árið 1994 voru alls sex grunnskólar starfræktir en sameining sveitarfélaganna og samfélagsþróunin hefur haft mikil áhrif á skipulag skólamála. Nú liggur fyrir dyrum að breyta skipulagi grunnskólanna í Hornafirði á ný. Þetta er enn einn áfanginn á þeirri för að sameina allt skólahald á Hornafirði undir einum skólastjóra. Um nokkurt skeið hefur verið ljóst að kallað er á ákveðnar breytingar í skólastarfi. Meðal annars er bent á að samfellu í skólagöngu skortir og að upplýsingar frá skólum til heimila þyrfti að samræma betur. Einnig var rætt um að aðstæður starfsfólks væru ekki þær sömu og auknir möguleikar á flutningi starfsmanna á milli skólastiga séu mikilvægir.

Stefnt er að því að sameina Nesjaskóla, Hafnarskóla og Heppuskóla undir eina stjórn. Skólastjórar skólanna þriggja mynda sameiginlega skólastjórn og skipta með sér verkum í skólastarfinu. Þessi leið er valin fram yfir þá sem gerir ráð fyrir að segja upp öllum skólastjórnendum við grunnskólann og ráða einn skólastjóra í staðinn. Sú leið hefði getað stefnt öllu starfi grunnskólans í tvísýnu og við misst hæft starfsfólk frá okkur.

Ákvörðun um sameiningu skólanna er ekki tekin til að bregðast við vandamálum, hér loga hvergi eldar í skólamálum. Markmið breytinganna er til þess að styrkja okkur enn frekar í sessi t.d. að ná fram aukinni samfellu í námi nemenda, auka sveigjanleika og samræma stjórnun og starfsmannamál. Skipulagið þarf auk þess að vera til þess fallið að ná fram markmiðum nýrrar skólastefnu og stuðla að stöðugri þróun og endurbótum í skólastarfi. Því er trúað að þessi leið svari um leið óskum um ákveðnar breytingar í skólamálum en tryggi áfram árangursríkt og farsælt skólastarf á Hornafirði.

Á undanförnum árum höfum við orðið vitni að miklum breytingum í byggðaþróun og atvinnuháttum. Síðustu ár hafa einkennst af fólksfækkun á landsbyggðinni þrátt fyrir að íbúar svæðanna, sveitarfélög og landstjórnin hafi reynt að sporna gegn þessari þróun. Atvinnulífið hefur breyst mikið. Harðnandi samkeppni og tæknivæðing hafa leitt af sér hagræðingu í frumframleiðslugreinum og fækkun starfa. Til mótvægis hefur nýsköpun aukist og þjónustustarfsemi og þekkingariðnaður eflst. Hugarfar og menning hefur einnig tekið breytingum. Hugmyndir um lífsgæði eru allt aðrar en fyrr á árum. Örugg atvinna er ekki lengur mikilvægasti mælikvarðinn á gott líf. Fjölbreytt atvinna þar sem fólk finnur þekkingu sinni viðnám, opinber þjónusta, menningar- og félagslíf og afþreyingarmöguleikar skipta auknu máli í vali fólks á búsetu. Fækkun fólks úr fámennum og dreifðum byggðum veikir samfélagið fyrir ýmsar sakir og því ekki að furða að málefni atvinnulífs og þróun samfélagsins brenni á íbúum. Til þess að standast tímans tönn þurfa samfélög að vera í stakk búinn að takast á við sífelldar breytingar. Margir verða að leggjast á árarnar því enginn einn er ábyrgur fyrir slíkri þróun og engin einn getur axlað ábyrgð um að snúa henni við. Hvernig tekst til með að byggja upp traust á milli einstaklinga, fyrirtækja og opinberra aðila mun að miklu leyti ráða árangrinum. Ef hver höndin er uppi á móti annarri verður ekki mikið meira gert heldur en að kljást innbyrðis. Það er erfitt að draga plóginn með annarri hendinni þegar í sífellu þarf að sveifla sverðinu með hinni.

Það er sannarlega margt sem bendir til þess að samfélagið í sveitarfélaginu sé sterkt. Íbúarnir eru ódrepandi að halda uppi öflugu félags- og menningarlífi, útivistarmöguleikar eru óþrjótandi, sveitarfélagið stefnir að því að efla þjónustu sína við íbúa sveitarfélagsins og grunnstoðir atvinnulífs eru sterkar. Sjávarútvegur er hryggjarstykkið í atvinnulífinu á Hornafirði og verður það áfram. Miklar breytingar hafa orðið í landbúnaði, bændum hefur fækkað en margir af þeim sem eftir eru hafa gripið tækifæri og styrkt búrekstur sinn. Mikilvægt er að styðja við frumkvæði bændanna og ýta undir nýsköpun í landbúnaði. Ferðaþjónusta hefur blómgast á undanförnum árum og sú þróun skiptir dreifbýlið miklu máli. Nýverið samþykkti bæjarstjórn Hornafjarðar fjögurra ára samning við Ferðamálafélag Austur-Skaftafellssýslu um uppbyggingu ferðaþjónustu á jaðartímum. Mikilvægt er að breið samstaða náist um framkvæmd samningsins og tryggja góða þátttöku ferðaþjónustuaðila af öllum svæðum sveitarfélagsins. Markmiðið er auðvitað að gera ferðaþjónustu að arðbærri heilsárs atvinnugrein.

Annað greinilegt merki um styrk samfélagsins er frumkvöðlaandinn sem hér svífur yfir vötnum og gott aðgengi að menntun. Framhaldsskólinn, Háskólasetrið og Þekkingarnet Austurlands í Nýheimum standa fyrir öflugu starfi og miklu framboði fyrir fólk á framhalds- og háskólastigi. Aðrar stofnanir í Nýheimum eru einnig að vaxa og dafna. Frumkvöðlasetrið hefur leitt fjölmörg verkefni á sviði matvæla, t.d. humarverkefnið og álaverkefnið, og nýverið hófust viðræður við þýska fjárfesta um stofnun fyrirtækis fyrir vatnsútflutning. Ekki er ennþá víst hvort af vatnsútflutningi verði á þessum tímapunkti en þar eru greinilega tækifæri. Stórir möguleikar felast einnig í stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs. Nú liggur fyrir Alþingi frumvarp um stofnun þjóðgarðsins sem verður stærsti sinnar tegundar í Evrópu. Augljóst er að mikil tækifæri eru fólgin í stofnun hans fyrir íbúa svæðisins, ekki síst í dreifbýlinu, í tengslum við útivist og ferðaþjónustu.

Það er aldrei hægt að spá fram í tímann og engin vissa fyrir því hvernig nýtt ár tekur á móti okkur. Á nýju ári verður hafist handa við byggingu nýrrar sundlaugar, lokið verður við byggingu frjálsíþróttavallar á Sindravöllum og byrjað verður á byggingu hundrað metra stálþils við Álaugarey. Fyrir skömmu lýstu forsvarsmenn Skinneyjar - Þinganes því yfir að fyrirtækið væri reiðubúið að byggja upp knattspyrnuhús í samvinnu við Sveitarfélagið og leggja til verksins a.m.k. 60 miljónir króna. Sveitarfélagið fagnar auðvitað framtaki fyrirtækisins og á næstu dögum verður unnið að kostnaðar- og framkvæmdaráætlun fyrir knattspyrnuhúsið. Það er ýmislegt annað í farvatninu en mörg stærstu málin eru væntanlega ófyrirséð. Þá er ekkert annað að gera en að lofa að taka við þeim af æðruleysi og gera sitt besta við að leysa vandamálin. Enn og aftur skal ítrekað að það sem ræður framgangi okkar byggðarlagsins er hvort við getum treyst hvort öðru til góðra verka og berum gæfu til að vinna saman. Við eigum að byggja á styrkleikum okkar, bæta okkur þar sem við stöndum hallari fæti og muna að mótlætið er til þess að láta efla sig. Við þurfum engu að kvíða en höfum verk að vinna.

Að lokum vil ég þakka fyrir það traust sem mér var sýnt þegar ég var ráðinn bæjarstjóri og þann stuðning sem ég hef fundið fyrir í kjölfarið. Ég þakka Skaftfellingum fyrir samfylgdina á árinu og óska þeim gæfu og farsældar á nýju ári.