Þar var þá sjálfur jólasveinninn mættur með pokann sinn
Jólagestur okkar 4. desember er Ólafia I. Gísladóttir
Já, það leynir sér ekki að jólin nálgast þó manni finnist haustið varla liðið. Reynir og Jóka nágrannar mínir eru búin að vera að setja upp seríur í nokkurn tíma, Reynir byrjaði reyndar fyrir 3 vikum að setja ljós á mæninn meðan ekki fraus og hægt að gera það án þess að fljúga fram af. Hjá hinum nágrönnunum í botnlanganum koma seríurnar upp á hverju húsinu af öðru, meira segja hjá okkur Ara þrátt fyrir mikið þref í gegnum árin. En hann nær sínu fram kveikir ekki fyrr en aðventan gengur í garð. Þetta, til þess að gera mikla ljósahaf á okkar mælikvarða, var sett upp í tilefni af því að Óskar og fjölskylda ætluðu að vera hjá okkur um jólin 2005 og ég heimtaði að fá seríur á húsið þessi fyrstu jól sem barnabarn héldi þau hjá okkur. Og viti menn, það var farið í Kask og keyptar þessar líka fínu seríur með rauðum perum og messingkrókar sem voru skrúfaðir í undir þakskeggið allan hringinn og seríurnar upp og loksins eftir öll árin í myrkrinu á aðventunni vorum við orðin upplýst eins og hinir. Er þetta ekki alveg týpískt "eins og hinir", maður er nú einu sinni Íslendingur.
Reyndar var nú meiningin að rifja upp eitthvað um jólin frá gamalli tíð en ekki að láta gamminn geysa um jólaseríur (martröð heimilisfeðra gegnum árin). Það er margs að minnast frá jólum liðinna ára. Mín fyrsta jólaminning er frá því að ég var á Seyðisfirði 2 ára. Þá var ég ásamt mömmu og pabba hjá föðursystur minni og fjölskyldu á aðfangadagskvöld sem ég man ekkert eftir nema því að það var bankað bylmingsfast á útidyrnar og var komumanni hleypt inn. Þar var þá sjálfur jólasveinninn mættur með pokann sinn. Hann vakti mér ekki meiri kæti en svo að ég rak upp org og hélt áfram að orga fram eftir kvöldi og frændi minn tveimur árum eldri tók undir mér til samlætis. Það loddi við mig fram eftir aldri að vera hrædd við jólasveina.
Það er kannski ekki úr vegi að rifja upp fyrstu jólin í eigin búskap. Það var í jólalandinu Danmörku árið 1973, nánar tiltekið í Álaborg. Við Ari ákváðum að fara ekki heim um jólin eins og flestir vinir okkar íslenskir sem voru okkur samtíma í Álaborg. Þessi aðventa var skemmtilegur tími, mikið um "julefrokost, gløgg og peberkager" en lítið um ljósadýrð. Tími útijólaseríanna var ekki kominn, hvorki þar né á Fróni. Þó svo hefði verið hefði ekki mátt kveikja á þeim nema að slökkva annars staðar í staðinn. Þetta var á tímum olíukreppunnar og olíunotkun haldið í algeru lágmarki og svona svolítið eins og að fara einhverja áratugi aftur í tímann. Fólk kveikti bara á fleiri kertum og "hyggede sig" og það er einmitt það sem á að gera um jólin. Þetta eru "stresslaustustu" og ein notalegustu jól sem ég hef upplifað, samt höfðum við ekki mikið handa á milli og ekkert um það að ræða að eyða miklum peningum í jólagjafir eða ytri umbúnað og kannski einmitt þess vegna stresslaus.
Við buðum vini okkar að vera með okkur á aðfangadagskvöld, hann var einhleypur og handleggsbrotinn á báðum í þokkabót svo það var bara ekki hægt að láta hann hírast einan og bjargarlausan á kollegíinu. Helgu Dís sem var þriggja ára fannst það mjög skrítið að vera með svona stífa handleggi. Ég keypti sænska jólaskinku í matinn, varð að gera þetta einfalt, hafði ekki bakaraofn og eldavélin var með tveimur hellum og við vorum orðin svo leið á hamborgarahrygg því hann var svo oft á tilboði. Hélt að sænsk jólaskinka væri næsti bær við. Aðfangadagur gekk í garð og var að líða að jólum, klukkan að verða sex, maturinn að verða tilbúinn og við biðum eftir jólaklukkunum hringja jólin inn. En sú bið var ekki til neins því Danir hringja jólin ekki inn. Fyrst í stað fannst mér reyndar jólin ekki koma almennilega, en svo komu þau eins og venjulega. Sænska jólaskinkan reyndist vera léttsaltað svínalæri, mikil vonbrigði, en hún var brytjuð ofaní Sigga vin okkar og Helgu Dís, ekki beint jólamatur að okkar mati en heimatilbúinn ís bjargaði máltíðinni. Vinahjón okkar komu í súkkulaði og smákökur (sem mamma sendi okkur)seinna um kvöldið, í sínu fínast pússi, hún í upphlut og hann í flauelisjakkafötum með slaufu í stíl (aðsniðinn jakki, útvíðar buxur og skyrta með kraga niður á mitt brjóst). Fólk glápti á þau þegar þau gengu eftir ganginum langa í risablokkinni á Grønlandstorv þar sem við bjuggum nokkrar íslenskar námsmannafjölskyldur. Danirnir voru ekki uppáklæddir þetta kvöld og voru bara á djamminu. Eftir súkkulaði og smákökur var gengið kringum jólatréð og sungið. Helga Dís var alveg uppnumin yfir þessu öllu og það flottasta fannst henni vera Sigga vinkona okkar í upphlutnum, Helga var viss um að þetta væru álfkonuföt.
Í minni fjölskyldu hafa jólasiðir, maturinn og jólahaldið almenn tekið breytingum eftir því sem árin líða og aðstæður breyst. Á árum áður komu mamma og pabbi oft hingað austur og héldu jól með okkur en í dag eru það við Ari sem erum á ferðinni en við höfum haldið jól hjá Helgu Dís og fjölskyldu fyrst í Kaupmannahöfn og svo í Bærum (rétt fyrir utan Osló) undanfarin ár að jólum 2002 og 2005 undanteknum.
Ég baka alltaf súkkulaðibitakökurnar hennar mömmu, sörur og horn, hvort sem við höldum jól heima eða heiman og svo eitthvað fleira. Hætt að nenna að búa til konfekt sem ég gerði alltaf, er líka hætt að halda jól í skápunum og öðrum skúmaskotum sem voru vandalega hreinsuð út hér áður. Læt venjuleg sunnudagsþrif nægja nema að gera glugga og spegla glansandi fína svo jólaljósin fái að njóta sín. Einn siður alveg ómissandi og það er að taka upp jólakortin og lesa upphátt á aðfangadagskvöld. Þá rifjast upp minningar um sendanda og notalegt að vita að til manns er hugsað.
Læt uppskriftina af súkkulaðibitakökunum fylgja en hana tók mamma úr Mogganum fyrir áratugum síðan:
½ bolli smjör
½ bolli sykur
½ bolli dökkur finn púðursykur
1 egg
1 ½ bolli hveiti
½ tsk. natron
½ tsk. salt
½ bolli kókosmjöl
200 gr. saxað suðusúkkulaði
Venjulegt hrært deig. Settar með skeið á bökunarplötu og bakaðar við 175° í 5-10 mínútur.
Hef notað spelt og hrásykur (dökkan, fínan) í þessar kökur með góðum árangri. Verði ykkur að góðu.
Óska lesendum gleðilegra jóla og velfarnaðar á nýju ári. Verum minnug þess að margir eiga hvað sárast um að binda á þessum árstíma og reynum að létta þeim og þeim sem minnst mega sín, lífið með einhverju móti á aðventunni sem og endranær.
Ólafía I. Gísladóttir
Skrifa athugasemd