Skipulagðir leiðangrar voru farnir í leit að jólabakkelsinu sem mamma hafði falið
Jólagestur okkar 19. desember er Björg Erlingsdóttir
Þegar ég var lítil voru síðustu dagarnir fyrir jól með sérstöku sniði. Við bjuggum á Akureyri og foreldrar mínir ráku verslun þar sem unnið var fram á kvöld dagana fyrir jól og fram að hádegi á aðfangadag. Við krakkarnir vorum því oft ein heima þessa síðustu daga fyrir jól. Skipulagðir leiðangrar voru farnir í leit að jólabakkelsinu sem mamma hafði falið haganlega á hinum ólíklegustu stöðum, stundum svo vel að hún fann það ekki fyrr en á vormánuðum. Mömmu var sérstaklega annt um laufabrauðið og það voguðum við okkur ekki að snerta. Það þurfti ekki að eyða tíma í að leita jólagjafa, þeim héldu foreldrarnir nær sér en bakkelsinu enda ástæða til, slík var snilli okkar í bakkelsisleitinni. Við eins og önnur börn fengum ný föt fyrir jólin og mamma sem saumaði venjulega á okkur jólafötin. Litli bróðir minn var einkar mótfallinn nýjum fötum og mamma byrjaði að venja félagann við nýju fötin uppúr miðjum október. Fyrst var reynt að láta hann vera í fötunum í 5 mínútur og svo var þessi tími aukinn hægt og hægt þar til hann hélt út heilt kvöld. Svona var hann frá blautu barnsbeini og mamma hafði lent í því að henda fötum af honum og finna hann svo í þeim aftur næsta dag. Ný föt vildi hann ekki ? nema ef í boði var KA-galli, þá var annað hljóð í strokknum.
Eins og gefur að skilja var ekki hægt að sættast á þann klæðnað yfir jólin. Við systir mín vorum ekki alveg svona erfiðar viðureignar og tókum glaðar á móti jólafötunum. Mér fannst þó mestu skipta að fá nýja skó og þannig er það enn, kvenleg skósýki myndu sumir kalla það og hafa sennilega rétt fyrir sér.
Aðfangadagur rann upp með teiknimyndum og óbærilegum spenningi. Fram undir hádegi komu ættingjar og vinir við og skiptust á pökkum. Við vorum venjulega í hlutverki gestgjafa því pabbi var að vinna fram að hádegi og oft lengur. Pakkaflóðið þótti okkur oft ótrúlegt og spenningurinn minnkaði ekki við að sjá það vaxa eftir því sem á leið daginn. Klukkan sex áttum við að vera tilbúin í eldhúsinu hjá mömmu og óskuðum hvort öðru gleðilegra jóla. Svo var sest að borðum en eins merkilegt og það er þá höfum við aldrei haft einn ákveðinn rétt á borðum á aðfangadag. Eitt árið voru þetta rjúpur, annað árið eitthvað allt annað. Mamma gafst upp á því að hafa möndlugjöf þegar upp komst um ægilega svikamillu mína, ég hafði með einhverjum ótrúlegum hætt útdeilt sjálfri mér skálinni þar sem mandlan var geymd. Það sem kom upp um mig var að eldri bróðir minn þóttist hafa fengið möndluna og ég var of fljót að benda á að það gæti nú bara alls ekki staðist ? og svo þurfti ég auðvitað að sanna mál mitt. Ég borðaði ekki grautinn þannig að þetta var full augljóst að mati viðstaddra. Svo var það desertinn, hann hefur verið jafn fjölbreyttur í gengum árin og aðalrétturinn, aldrei á vísan að róa með hann. Foreldrar okkar tóku sér góðan tíma eftir matinn og við vorum stundum farin að örvænta þegar þúsundasta jólakortið var dregið upp, lesið og rætt um það hvernig Jón og Gunna hefðu það, hvað það væri nú langt síðan þau hefðu komið í heimsókn og annað sem fylgir svona upprifjunum. Þetta var ægileg kvöl. Jólakortin voru sem sagt opnuð og lesin á meðan vaskað var upp og við getum sennilega þakkað okkar sæla fyrir það að kunningjahópur foreldranna var ekki ennþá stærri. Svona liðu jólin, ár eftir ár og í dag þegar við hittumst á aðfangadag hjá foreldrum okkar kemur ekki annað til greina en að lesa jólakortin, við komum oft með okkar eigin og bætum í flóruna og ókyrrumst ekki þótt foreldrarnir spyrji okkur endalaust um vinina, hvað á þessi nú mörg börn í dag, hvað er þessi að gera og svo þurfa þau auðvitað að ræða um Jón og Gunnu, hversu langt sé síðan þau hittust síðast, hvernig börnin þeirra hafi það og allt það sem fylgir svona upprifjunum.
Jólaundirbúningurinn fór oftast fram í byrjun desember áður en erillinn hófst í versluninni og þar var laufabrauðsgerð engin undantekning. Á Þorláksmessukvöld fórum við venjulega í boð til nágranna okkar, eftir að búið var að ganga frá í versluninni og drógust þessar veislur oft fram á nótt. Eitt sinn var óvenju mikill erill hjá öllum á Þorláksmessu og þótt við höfðum komið við heima um daginn, hleypt hundinum út og gefið honum að borða, þá hafði enginn sinnt honum að ráði þennan dag. Hundurinn var óvanur þessari löngu einveru og hún lagðist ekkert sérstaklega vel í hann. Þegar hópurinn skilaði sér heim um nóttina, þreyttur eftir langan dag kom í ljós að hundurinn hafði aldeilis náð sér niðri á heimilismönnum. Hann hafði stokkið upp á frystikistu og náð í pappakassa sem var í hillu fyrir ofan kistuna. Þar hafði mamma komið laufabrauðinu fyrir, í háum og fínum pappakassa sem átti að tryggja það að vel færi um kökurnar. Kassann hafði hún átt í nokkur ár og þótti hann afburða ílát fyrir laufabrauðið. Hundurinn hafði gert sér lítið fyrir, dröslað kassanum niður á gólf, nagað sig í gegnum hann og gætt sér á laufabrauðinu. Þegar við komum heim beið okkar því ófögur sjóna, bílskúrinn var undirlagður af rifnum pappa og molnuðu laufabrauði. Helmingur laufabrauðsins var uppetinn, hinn helmingurinn löðrandi í slefi. Hundurinn vissi upp á sig skömmina því hann lét ekki sjá sig sem var mjög óvenjulegt eins og þeir vita sem hafa umgengist hunda, þeir fagna manni óspart þegar heim er komið. Þetta var ekki gott og mamma sem er nú frekar dagfarsprúð kona, lét hressilega í sér heyra og skammaðist yfir örlögum laufabrauðsins og svikulum hundinum. Ástandið var ekki gott og það var eins og mamma hefði gefist upp fyrir hundinum og mótleik hans, hún var hálf buguð yfir þessu öllu og taldi óvíst hvort hægt væri að halda jól laufabrauðslaus. En það var nú lítið við þessu að gera. Daginn eftir kepptumst við systkinin við að heimsækja matvörubúðirnar á Akureyri í leit að laufabrauði en eins og gefur að skilja þá var það nú ekki auðsótt og lítið eftir af laufabrauði klukkan 11 á aðfangadag. Þetta endaði þó allt vel þótt heimilismönnum þætti þetta aðkeypta laufabrauð ekki komast í hálfkvist við það sem við höfðum gert en þetta varð til þess að næstu jól var sett upp vaktaplan fyrir hundinn og séð til þess að anginn yrði ekki einmanna og laufabrauðinu var komið fyrir í efstu hillu langt fyrir ofan þá sem það hafði verið geymt í áður. Í dag hlæjum við að þessu, viðbrögðum mömmu og snilld hundsins - að komast upp á kistuna, ná í kassann og naga sig í gegnum hann, allt til þess að komast að laufabrauðinu.
Jólin eru nú einu sinni þannig að við höfum vanist ákveðnum siðum og venjum og eigum oft erfitt með að horfa framhjá því ef eitthvað skortir á í þeim efnum. Jólin hefðu komið hvort sem við hefðum fundið laufabrauðið eða ekki og öll hefðum við komist af án þess ? það gerði jólin hins vegar enn betri að við skyldum geta keypt pakka af laufabrauði til þess að bjarga ástandinu.
Ég óska ykkur öllum gleðilegra jóla, árs og friðar
Björg Erlingsdóttir
Skrifa athugasemd