Fyrir sunnan um jólin
Jólagestur okkar 6. desember er Arnþór Gunnarsson
Þegar ég reyni að rifja upp jólin og jólaundirbúninginn hér áður fyrr vilja minningarnar renna saman í einn meðalstóran jólapakka sem inniheldur flest það helsta sem aðrir Hornfirðingar af minni kynslóð upplifðu, þessa venjulegu rútínu á heimilinu, litlu jólin í skólanum, jólaball hjá Kananum á Stokksnesi og jólaball í Sindrabæ. Og þó, upp í hugann kemur mynd af Arnbirni Jónssyni nágranna okkar í gervi blaðskellandi jólasveins færandi epli og annan smáglaðning. Þá voru forréttindi að búa við Kirkjubrautina og fá hann í heimsókn.
Ein jól í æsku minni skera sig úr fyrir það að þá var ég í Reykjavík. Þetta voru jólin 1971, veturinn sem ég var í 6 ára deild barnaskólans en þá var slík deild starfrækt í fyrsta skipti við skólann, nánar tiltekið í gamla leikfimisalnum. Þar lásum við grundvallarritið Gagn og gaman, lærðum að standa í röð með réttu bili í næsta mann, fórum með bæn í upphafi kennsludagsins og svo var föndrað og farið í leiki. Þessi lærdómur reyndist mishagnýtur utan kennslustofunnar, t.d. kom æfingin í að standa í röð að engu haldi í þrjúbíói í Sindrabæ og bænir stoðuðu lítt í kúrekaleikjum og öðrum vinsælum hasarleikjum.
Umræddan vetur sat pabbi líka á skólabekk, nánar tiltekið í Stýrimannaskólanum í Reykjavík, og mamma, Ásgeir bróðir og Arna systir fóru með honum suður. En þar sem ég var ófáanlegur til þess að fara til Reykjavíkur (fordómar eða þvermóðska?) varð ég eftir hjá ömmu Gróu og afa Erni í Víðinesi (Hafnarbraut 7) um veturinn og undi hag mínum vel. Ég samþykkti þó að fara suður um hátíðarnar og þar með urðu þetta líklega fyrstu jólin sem við fjölskyldan vorum ekki í Víðinesi á aðfangadagskvöld.
Á þessum árum voru góðar flugsamgöngur milli Hornafjarðar og Reykjavíkur en sama verður ekki sagt um vegasambandið, enda hringvegurinn ekki kominn til sögunnar. Það var því afráðið að senda mig suður flugleiðis og þar með upplifði ég að fljúga með hinni sögufrægu Douglas DC-3 flugvél, Þristinum, en slíkar vélar höfðu lengi gegnt lykilhlutverki í áætlunarfluginu hér á landi.
Ég fór suður í fylgd Sverris Guðnasonar, eiginmanns Erlu föðursystur. Það segir sitthvað um mikilvægi flugsins fyrir Austur-Skaftfellinga að vélin millilenti á Fagurhólsmýri, ef mig misminnir ekki, annað hvort á leiðinni suður eða þegar ég fór til baka í byrjun janúar í fylgd Bróa móðurbróður. Annars man ég lítið eftir flugferðunum og það er líka farið að fenna yfir Reykjavíkurdvölina. Tveimur jólagjöfum man ég þó vel eftir. Önnur var í óvenjulegum pakka, litlum hólk sem spennandi var að opna. Innihaldið reyndist vera fjólubláar nærbuxur sem ég fékk miklar mætur á, trúlega vegna litarins því ég var veikur fyrir bláum litum. Hin gjöfin var lítil sög til að saga út með og með henni fylgdi teikning af vinalegum hundshaus. Á milli jóla og nýárs fór pabbi með okkur bræður í efnisöflun niður í slipp, sem var skammt frá risíbúðinni sem þau mamma leigðu við Ránargötu, og þar fundum við þunna krossviðarplötu. Þegar útlínur hundshaussins höfðu verið dregnar upp á plötuna var sagað eftir línunum þar til hausinn var fullgerður. Eflaust hef ég fengið aðstoð við verkið. Hundurinn hékk lengi uppi á vegg í herbergi okkar bræðra.
Einhvern tíma í þessari heimsókn tók pabbi mig með sér á júdóæfingu. Ég var ekki sáttur við hvað honum var skellt oft í gólfið og haldið föstum, það passaði ekki alveg við þá mynd sem ég hafði af honum, sterkasta manninum á Höfn og gott ef ekki í heimi. En hann útskýrði fyrir mér að þannig væri þetta á æfingum, hann leyfði hinum þetta. Ég var ekki alveg sáttur við þá skýringu.
Einn eftirminnilegasti atburðurinn í þessari Reykjavíkurdvöl varð að næturlagi þegar botninn í hjónarúminu gaf sig með miklum gauragangi. Þetta þótti okkur systkinunum auðvitað í frásögur færandi en ég er ekki viss um að foreldrunum hafi verið jafn skemmt. Þau kenndu því um að Ásgeir og Arna hefðu bæði skriðið uppí til þeirra um nóttina – sem er reyndar alveg rétt – og að rúmið hefði ekki þolað þyngslin.
En aftur til nútíðar. Um síðustu helgi fékk ég snert af jólastemningu við að hlusta á lagið Happy Xmas (War is Over) á Lennon-tónleikunum í Háskólabíói. Sigurður Skúlason kynnir minnti áheyrendur á friðarboðskapinn sem Lennon var óþreytandi að boða og á sannarlega erindi ennþá, á þessum bushísku tímum. Ég slæ botninn í jólapistilinn með friðaruppskrift að hætti Lennons og Yoko.
„And so this is Xmas
For weak and for strong
For rich and the poor ones
The world is so wrong
And so happy Xmas
For black and for white
For yellow and red ones
Let’s stop all the fight
A very Merry Xmas
And a happy New Year
Let’s hope it’s a good one
Without any fear“
Með jólakveðju
Arnþór Gunnarsson, búsettur fyrir sunnan
Skrifa athugasemd