Á fyrsta jólatrénu sem ég man eftir heima á Grímsstöðum voru logandi kerti
Jólagestur okkar í dag er Kristín Gísladóttir
Jólin nálgast og minningar um liðin jól koma og fara. Það er mikil blessun fyrir okkur á okkar kalda landi að jólin skuli haldin í svartasta skammdeginu, þegar við höfum mesta þörf á ljósi í kringum okkur. Á fyrsta jólatrénu sem ég man eftir heima á Grímsstöðum voru logandi kerti. Pabbi kveikti á þeim á aðfangadagskvöld og við sátum hljóð og horfðum á kertalogana og gengum síðan í kringum tréð og sungum sálm. Þetta var mikil kyrrðarstund, allir vissu að það þurfti að fara gætilega fram hjá kertaljósunum. Ég held það hafi svo verið þegar ég var 8 ára að Guðmundur Pálsson tengdasonur pabba bjó til jólatrésseríu, líka þeim sem við þekkjum nú. Hann bjó til kertin út einhverjum pappír sem hann rúllaði saman og málaði og pabbi hefur sennilega hjálpað honum við rafmagnið. Þetta var mikill munaður og okkur þótti óskaplega gaman að geta haft kveikt á jólatrénu allt kvöldið. Ég vildi helst ganga sem oftast í kringum jólatréð og syngja. Mamma kenndi mér jólalög og sálma og við sungum mikið tvær saman fyrir jólin. Mér er í fersku minni þegar ég heyrði Bing Crosby í fyrsta skipti syngja White Christmas í útvarpinu, mér fannst ég aldrei hafa heyrt neitt eins fallegt, ég sveif um í hrifningu.
Ljósaskreytingar utanhúss voru að byrja á sjötta áratugnum, einnig fórum við á Þorláksmessu með ljósakross inn í kirkjugarðinn við Laxá, þar sem afi og amma hvíla og fyrri kona pabba. Ég man ekki til þess að þá væru önnur ljós þar. Þá eins og nú hefur hugurinn enn frekar hvarflað um jól til ástvina sem farnir voru, þótt það væri ekki eins auðvelt að sýna það í verki.
Það var ekki venja hér á þessum árum að búa til laufabrauð, það var norðlenskur og austfirskur siður. En þegar Ragnhildur Sigbjörnsdóttir flutti hingað með Kjartani lækni, manninum sínum, kom hún með kunnáttuna til Hornafjarðar og kenndi mörgum konum listina. Mamma rifjaði upp sína kunnáttu sem hún fékk á Húsmæðraskólanum á Hallormsstað og eftir það tilheyrði laufabrauðið jólunum. Það var víða kærkominn siður, því þá sameinaðist fjölskyldan eða vinir og kunningjar um verkið. Ég veit að mörgum er þessi siður ómissandi enn í dag, og eru það ekki einmitt samverustundirnar með þeim sem manni þykir vænt um sem gefa lífinu gildi og í hraða nútímans er oft eins og við þurfum beinlínis að finna okkur tilefni til þess að vera saman.
Bóklestur hefur alla tíð fylgt jólunum hjá mér, frá því að ég fékk Dýrasögur eftir Þorstein Erlingsson, þegar ég var skömmu byrjuð að lesa. Sú bók hefði ekki þótt aðgengileg fyrir 7 ára börn núna, því það voru engar myndir í henni og ég man að mér fannst þær vanta. Bókin sem Regína dóttir mín fékk í jólagjöf, þegar hún var 7 ára var hinsvegar fallega myndskreytt. Það var sagan um Ástu litlu og eldgosið í Eyjum. Regína var óskaplega spennt, því við höfðum séð eldgosið úr flugvél á leið til Reykjavíkur, veturinn áður í janúar 1973. Hún byrjaði að taka upp þennan pakka og þegar hún sá bókina gleymdi hún öllum hinum pökkunum þangað til hún hafði lesið alla bókina.
Dætur mínar muna sérstaklega vel eftir því þegar rafmagnið var skammtað á jólunum, sem kom fyrir nokkrum sinnum, það var svo gaman að hafa bara kertaljós.
Hreinn hafði mikið að gera í smíðavinnu um það leyti sem við fluttum í nýja íbúð í Nesjaskóla og var seinn fyrir með innréttingu í barnaherbergi sem hann var búinn að lofa dætrum okkar tveim fyrir jól. Hann vakti því framúr á Þorláksmessu og lauk verkinu. Við höfðum gæs í matinn á aðfangadagskvöld, hann var rétt byrjaður að borða, þegar hann sofnaði með bita upp í sér. Við studdum hann í næsta sófa og breiddum ofan á hann. Eftir matinn tókum við upp einn bókarpakka og lásum saman skemmtilega sögu. Svo fór rafmagnið svolitla stund og þá fórum við með kerti og vasaljós með okkur eftir heimavistarganginum og heim til Rafns og Ástu og fjölskyldu á Sunnuhvoli og skoðuðum gjafirnar hjá þeim. Seint og um síðir vaknaði Hreinn og kom til okkar og þá byrjuðum við loks að taka upp pakkana. Þetta er frábært í minningunni. En okkur hefði þótt betra ef það hefði verið önd í matinn. Þá hefðum við getað sagt að hann hefði sofnað með öndina í hálsinum!
Ég fékk nýja sýn á jólaundirbúning, þegar ég fór að starfa við Nesjaskóla. Rafn skólastjóri var listamaður á mörgum sviðum og mikill jólamaður. Litlu jólin voru meiri háttar samkomur sem foreldrum var boðið á og allir mættu sem vettlingi gátu valdið. Strax og við fengum leikgerð af jólaguðspjallinu tókum við það fyrir á hverjum jólum og auk þess mörg skemmtiatriði. Það var sjálfsagt að allir í skólanum kæmu fram en þá voru nemendur frá 80 -100. Unglingarnir sáu um meiri hlutann. Allir gluggar sem snúa að þjóðveginum voru skreyttir, málaður hver blettur og voru þetta oft mikil listaverk og það minnast þess margir hvað það var fallegt og hátíðlegt að horfa niður að skóla, þegar búið var að mála gluggana. Stofurnar voru hafðar upplýstar öll jólin svo myndirnar nytu sín.
Fyrir mörgum árum tókum við Hreinn upp þann sið að hafa helgistund áður en við opnuðum pakkana. Við lesum jólaguðspjallið og syngjum og lesum sálma. Okkur finnst þetta ómetanlegt, þótt við förum líka í kirkju á aðfangadagskvöld. Börnin okkar kunnu strax að meta þennan sið. Þessi látlausa saga um fæðingu frelsarans nær svo undur vel til manns og vekur upp kærleik og þakklæti í brjóstinu. Uppáhalds sálmurinn minn til að lesa á aðfangadagskvöld er no 75 í sálmabókinni,
eftir Jakob Jóh. Smára.
Ó Jesúbarn, þú kemur nú í nótt,
og nálægð þína ég í hjarta finn.
Þú kemur enn, þú kemur undra hljótt
í kotin jafnt og hallir ferð þú inn.
Þú kemur enn til þjáðra í heimi hér
með huggun kærleiks þíns og æðsta von.
Í gluggaleysið geisla inn þú ber,
því guðdómsljóminn skín um mannsins son.
Sem ljós og hlýja í hreysi dimmt og kalt
þitt himneskt orð burt máir skugga´ og synd.
Þín heilög návist helgar mannlegt allt,
í hverju barni sé ég þína mynd.
Guð blessi öll þjóðfélög í heiminum okkar og gefi ráðamönnum kærleik og vit til að vinna að réttlæti og friði fyrir alla menn. Hann gefi okkur einnig betri sýn á það sem við getum gert fyrir þá sem eru okkur nær, og vilja til að stuðla að velferð þeirra.
Innilegar óskir um gleðilega aðventu og blessunarríka jólahátíð.
Kristín Gísladóttir.
Heilsulegar smákökur.
ca 50 stk.
100 g smjörlíki
½ dl dökkur púðursykur
1 ¼ dl sykur
1 egg
2 dl hveiti
1 ½ dl heilhveiti
¼ tsk matarsóti
½ tsk salt
1 tsk vanillusykur
100 g Síríus Konsum suðusúkkulaði
¾ dl sesamfræ, ristuð á pönnu
1 ½ dl sólblómafræ
2 msk mjólk
Hrærið saman smjörlíki og sykur, bætið egginu saman við og hrærið.
Blandið saman þurrefnunum, einnig vanillusykri. Brytjið súkkulaðið og hrærið varlega saman við ásamt sesamfræi, sólblómafræi og mjólk.
Mótið með skeið á plötu og bakið við 180° C í 12-15 mín.
Skrifa athugasemd