Amma lét okkur krakkana alltaf taka virkan þátt í smákökubakstri
Jólagestur okkar í dag er Jóhanna S. Kristjánsdóttir
Ég ólst upp á Skútustöðum í Mývatnssveit með stór fjölskyldunni. Þetta er lítil þyrping húsa og allt nánasta frændfólk föður míns bjó þar og býr enn. Jólanna biðum við alltaf í eftirvæntingu. Í byrjun desember var byrjað að æfa jólaleikrit í grunnskólanum og var hver bekkur með leikrit eða annað atriði. Mikið var lagt upp úr að við lærðum rulluna rétt og búninga- og leikmunagerðin var ekki af lakari endanum. Leiklistin skipaði alltaf stóran sess í jólaundirbúningnum og voru skólabækurnar lagðar til hliðar svo sköpunargleðin gæti notið sín. Einnig var mikið lagt upp úr bakstri. Stór fjölskyldan kom alltaf saman eina helgi í byrjun desember og gerði laufabrauð ? fleiri hundruð kökur. Konurnar löguðu deigið, flöttu kökurnar út og röðuðu þeim á hjónarúm afa og ömmu og settu lök yfir svo rakinn héldist í kökunum. Síðan voru kökurnar skornar út og var það oftast yngsti bróðir afa sem fékk þann heiður að skera fyrir okkur krakkana, síðan munduðum við hnífana og úr urðu hinar fegurstu kökur, sem voru svo steiktar og pressaðar. Ávallt biðum við eftir að afskorningarnir færu í pottinn, þeir voru þykkir og mjúkir undir tönn. Að þessu loknu var kökunum skipt upp og hver fjölskylda fékk sinn part. Síðan var haldin veisla og spilin tekin upp.
Amma lét okkur krakkana alltaf taka virkan þátt í smákökubakstri og þrifum fyrir jólin. Við þurftum að rífa út úr öllum skápum og gera hvern einasta krók og kima hreinana. Eftir hreingerningarnar varð að ganga vel um og á Þorláksmessukvöldi var tekið til við að skreyta. Skenkurinn á ganginum var strípaður og sett á hann bómull. Þar næst kom gamall bóndabær sem búinn var til úr pappa og þakið á bænum skreytt með bómull og litlir jólasveinar úr pípuhreinsurum settir út um allt. Einnig var jólatré úr pappír og nokkrir gamlir kertajólasveinar. Þetta var uppáhalds leiksvæðið okkar og vorum við alltaf í jólasveinaleik upp á skenknum. Foreldrar mínir voru með verslun sem var opin langt fram á nótt á Þorláksmessu, en Mývetningar komu saman í versluninni og luku við síðustu innkaupin fyrir hátíðina. Þar var skipts á jólakortum og pökkum, einnig var mikið sungið, drukkið og hlegið. Um leið og ég gat pakkað inn jólagjöfum var ég sett inn fyrir búðarborðið og pakkaði allt kvöldið fyrir þá sem vildu. Karlmennirnir notuðu þessa þjónustu óspart og oft laumuðu þeir gjöfinni undir búðarborðið svo eiginkonan sá ekki til og ég sá svo um afganginn. Á aðfangadag var snjósleðinn settur í gang og snjókerra sett aftan í. Jólapökkunum var komið fyrir í ruslapoka og svo var keyrt á milli bæjanna á Skútustöðum og skipts á pökkum. Við krakkarnir sátum í kerrunni og hlupum inn á bæina með pakkana. Þetta var ómissandi þáttur í jólahaldinu. Síðan var haldið heim með fulla kerru af pökkum frá frændfólkinu á staðnum. Pökkunum var svo snyrtilega raðað undir jólatréð sem var höggvið í skógi ömmu og afa í Kúskerpi í Skagafirði við mikla viðhöfn. Klukkan sex voru allir komnir í sitt fínasta púss og sestir inn í stofu til að hlusta á jólamessuna í útvarpinu. Þetta var mjög heilög stund og sátum við prúð allan tímann og hlökkuðum til síðari hluta kvöldsins. Hamborgarahryggur var borinn á borð og svo kom möndlugrauturinn sem var ávaxtafromage. Möndlugjöfin var yfirleitt konfektkassi sem allir nutu góðs af. Síðan var komið að hápunkti kvöldsins, að opna pakkana. Lesið var á einn pakka í einu og allir fylgdust spenntir með meðan viðkomandi opnaði pakkann sinn. Að því loknu var farið að leika sér, en það mátti alls ekki spila þetta kvöld, þó svo við hefðum fengið skemmtilegt spil í jólagjöf, þá varð það að bíða til morguns. Jóladagur byrjaði með hangikjöti og síðan var farið til messu. Að henni lokinni var öllum boðið heim í prestshús og þar svignuðu borðin undan kræsingum.
Í minningunni var alltaf mikill snjór á jólum og dagarnir milli jóla og nýjárs einkenndust af útiveru og veislum milli húsa. Við krakkarnir fórum mikið á gönguskíði og skauta, einnig voru gerðir heilu kastalarnir úr snjósköflunum.
Norðlenskt laufabrauð:
1 kg hveiti
30 gr sykur
1 tsk lyftiduft
1 tsk salt
5-6 dl sjóðandi mjólk
50 gr smjörlíki
Aðferð: Sjóðið mjólkina og smjörlíkið þar með. Setja þurrefnin í skál og væta í með mjólkinni, hnoða þétt deig. Gott er að láta deigið bíða á köldum stað yfir nótt. Breiða út þunnar kökur á stærð við meðal matardisk. Skera kökurnar út með fallegum laufskurði. Steikja þær síðan og pressa með hlemmi.
Gyðingakökur:
500 gr hveiti
250 gr sykur
250 gr smjör
1 tsk hjartarsalt
2 egg
Ofan á kökurnar:
Eggjarauða
Grófur sykur
Saxaðar möndlur
Aðferð:
Þurrefnin sett saman. Mylja smjörið saman við. Væta í með eggjunum. Hnoða. Láta bíða á köldum stað yfir nótt. Fletja deigið þunnt út og móta í litlar hringlóttar kökur. Berið ofan á þær egg, sykur og möndlur. Bakist við ca. 200°C þar til verða ljós brúnar.
Skrifa athugasemd