Móðurmálið er málið
Tvítyngi – auður fyrir einstakling og samfélag
Það er ávinningur fyrir sérhvern einstakling að hafa vald á mörgum tungumálum og fjöltyngdir einstaklingar eru afar verðmætir fyrir samfélagið. Þegar fjölskyldur flytjast milli landa er auðveldara fyrir þær að halda tengslum við heimaland sitt ef þær viðhalda móðurmálinu. Börn í slíkum fjölskyldum geta betur skilið og tileinkað sér menningararf foreldranna ef þau kunna móðurmál þeirra.
Sterkt móðurmál er ekki einungis mikilvægt fyrir samskiptin í fjölskyldunni. Það auðveldar líka börnum að tileinka sér íslensku sem annað tungumál. Góður málskilningur stuðlar að sterkri sjálfsmynd og að barnið skynji sig sem mikilvægan hluta af heild.
Sveitarfélagið Hornafjörður býr yfir miklum mannauð því í sveitarfélaginu búa einstaklingar frá um 20 þjóðlöndum. Á öllum skólastigum í sveitarfélaginu eru nemendur af ýmsum þjóðernum og því er nemendahópurinn fjölþjóðlegur með fjölbreyttan menningarlegan bakgrunn. Í börnunum búa mestu verðmætin því þau hafa tækifæri á að verða jafnvíg bæði á íslensku og móðurmál foreldra sinna. Samfélagið býr því yfir verðmætum í ört minnkandi heimi með brýna þörf fyrir einstaklinga sem hafa vald á mörgum tungumálum.
Hornafjörður og íslenskan
Mikilvægt er að einstaklingar af erlendum uppruna fái að viðhalda móðurmáli sínu en jafnframt að tileinka sér íslenskuna sem er ríkismálið og samskiptamál samfélagsins. Þeir sem hafa íslensku sem móðurmál ættu því að vera duglegir að tala íslensku við íbúa af erlendum uppruna sem hér búa. Í alltof mörgum tilvikum er það hins vegar enskan sem notuð er í samskiptum við fólk af erlendu bergi brotið – jafnvel þótt það tali ekki ensku. Segja má að enskan sé orðin annað mál íslensku þjóðarinnar. Með því að spara íslenskuna í samskiptum er verið að taka tækifæri af fólki til þess að aðlagast íslensku samfélagi því tungumálið er lykillinn að því. Margar aðferðir eru notaðar til að kenna íslensku en sumar eru betri en aðrar.
Hér eru dæmi um góðar aðferðir til að gera okkur skiljanleg í samskiptum við þá sem eru að læra íslensku.
• Við tryggjum að gagnkvæmur skilningur sé til staðar. Við segjum ekki „Skilurðu mig?
Heldur spyrjum við: „Hvað sagði ég? Hvað meinti ég?“
• Við bjóðum upp á val. Við spyrjum ekki
„Hvað viltu?“ Heldur bendum við og spyrjum:
„Viltu kaffi eða viltu te? Viltu vatn eða viltu mjólk?“
• Við segjum hlutina saman í kór.
• Við notum líka íslensku þegar við notum ensku.
• Við notum íslensku og hvetjum aðra til þess.
• Við teiknum til að útskýra mál okkar.
• Við hlæjum saman að mistökum okkar.
• Við endurtökum á réttan hátt í stað þess að leiðrétta.
• Við notum sjónrænar stoðir í umhverfi okkar.
• Við notum svipbrigði, líkamstjáningu og talmálið.
• Við tölum skýrt, á eðlilegum hraða og ekki of hátt.
• Við kunnum að umorða og einfalda mál okkar.
• Við teljum upp að fimm á meðan við bíðum eftir svari.
• Við erum þolinmóð og gefum okkur tíma til að hlusta.
• Við kinkum kolli, brosum og bendum.
• Við komum skilaboðum beint til viðkomandi.
"Comenius Regio SPICE verkefni"
Bókasafnið
Bókasöfn gegna lykilhlutverki þegar kemur að því að viðhalda tungumálakunnáttu. Því ekkert gerir betra gagn en að lesa til að auka orðaforða og auðga tungumálið. Í vetur ætlar skólabókasafn Grunnskóla Hornafjarðar að leggja áherslu á að hafa bækur á ýmsum tungumálum aðgengilegar. Safnið hefur fengið nokkuð magn af bókum fyrir börn og unglinga á portúgölsku, pólsku og serbó – króatísku. Á Íslandi eru móðursöfn sem einbeita sér að því að hafa bækur á einstaka móðurmáli. Sem dæmi er Bókasafn Ísafjarðar móðurstöð fyrir bækur á pólsku, Borgarbókasafnið er með bækur á serbó – króatísku og Bókasafn Garðabæjar með bækur á portúgölsku. Að sjálfsögðu eru svo önnur söfn með bækur á öðrum tungumálum sem við eigum eftir að nálgast. Þetta er einungis byrjunin á því að koma til móts við okkar fjölmenningarlega samfélag.
Til að auðga bókakost bókasafns Menningarmiðstöðvar Hornafjarðar færð bókagjöf því Hornafjarðardeild RKÍ gaf 40.000 kr. í málefni innflytjenda til bókakaupa. Að þessu sinni voru pantaðar bækur frá Póllandi en það er langstærsti hópur innflytjenda hér á Hornafirði. Nú er búið að panta bækurnar og þær væntanlegar innan skamms og þá verður meðal annars hægt að lesa bækur eftir Arnald Indriðason á pólsku. Bækurnar voru pantaðar með aðstoð þeirra sem hafa pólsku sem móðurmál. Pólsk sögustund var haldin 4. október sl. og það var hún Jolanta Swiercz sem las fyrir börn sem eiga pólsku að móðurmáli. Fyrirhugað er að fyrsta sögustund hvers mánaðar verði á erlendu máli. Þetta er þó aðeins upphafið af langri leið og er markmiðið er að geta sinnt þessum málaflokki sem allra best á sem fjölbreyttasta hátt.
Magnhildur Björk Gísladóttir
Verkefnisstjóri um málefni innflytjenda
Skrifa athugasemd