Frá Skaftafelli í vetrarbyrjun

Eftir fjörugt sumar hefur nú í nóvemberbyrjun færst ró yfir starfsemina í Skaftafelli.

Það á vel við að skrifa þennan pistil þegar nákvæmlega 13 ár eru liðin frá Skeiðarárhlaupinu mikla 5. nóvember 1996.

Upplýsingamiðstöðin opnaði um páskana og var opin alla daga til 30. september. Þjóðgarðurinn sá einnig um rekstur veitingasölunnar í Skaftafelli í sumar og fékk hún almennt góðar viðtökur. Þar var boðið upp á léttar veitingar, súpu og kaffibrauð og lögð áhersla á að nota sem mest hráefni úr heimabyggð.

Vöruúrval í þjóðgarðsversluninni byggist mest upp á bókum ýmiskonar, helst eftir íslenska höfunda og má nefna ljósmyndabækur, ýmsar bækur um íslenska menningu, sögu og náttúru sem og barnabækur og íslendingasögur. Einnig landakort, íslenskur fatnaður, póstkort og handunnir minjagripir.

Nú í vetur verður upplýsingamiðstöðin opin alla virka daga frá 11 – 15 en um sinn verður lokað um helgar. Eins og undanfarin ár verður þó opin salernisaðstaða allan sólarhringinn fyrir gesti og gangandi þó upplýsingamiðstöðin sé lokuð. Veitingaaðstaðan er lokuð yfir vetrartímann, en hægt er að kaupa kaffi og kakó úr sjálfsala.

Eins og undanfarin ár lagði fjöldi sjálfboðaliða okkur lið við göngustígagerð í Skaftafelli í sumar. Unnið hefur verið í göngustígnum um Austurbrekkur að Sjónarnípu síðustu sumur og lauk því verkefni að mestu í sumar. Þá var lögð mikil vinna í næsta umhverfi tjaldstæðisins og þá helst göngustíginn að Svartafossi og upp á Sjónarsker. Á þeirri leið voru sett timburþrep þar sem stígurinn var erfiðastur. Þá nutum við aðstoðar 200 skáta sem dvöldu hér í nokkra daga við að handlanga efni í stíginn að Svartafossi. Göngubrúin yfir Stóralæk fyrir ofan stífluna fór á vordögum og var byggð ný þar í hennar stað.

Guðmundur Ögmundsson ferðamálafræðingur, er nýr starfsmaður á suðursvæði Vatnajökulsþjóðgarðs og hóf hann störf hér um miðjan september. Hann mun að mestu sjá um upplýsingamiðstöðina í vetur ásamt öðrum tilfallandi verkefnum.

Gestakomur í sumar

Umferð ferðamanna jókst mikið milli ára að mati starfsmanna þó við höfum ekki tölulegar upplýsingar til samanburðar frá því í fyrra. Næsta ár munum við þó hafa betri samanburð, því í vor var settur upp teljari í andyri upplýsingamiðstöðvarinnar sem hefur haldið utan um fjölda gesta sem hefur heimsótt okkur frá 9. apríl. Í lok ágúst sýndi teljarinn rúmlega 250.000 gesti.

Flestir voru gestir 31. júlí, 4.222 manns, en frá 13. júlí til 19. ágúst fór gestafjöldi aðeins einu sinni undir 3.000 manns á dag. Ýmislegt skekkir auðvitað þessa mynd, sumir koma oftar en einu sinni inn meðan á dvöl í Skaftafelli stendur og starfsfólk gengur líka út og inn nokkrum sinnum yfir daginn. Á móti kemur, að sá möguleiki opnaðist að fólk gat komið inn í upplýsingamiðstöðina en farið út í veitingasalnum án þess að fara aftur framhjá teljaranum, en hann telur þannig að tvær umferðir fram hjá honum gera eina heimsókn. Hvernig sem á það er litið gefur þetta góða mynd af álaginu í upplýsingamiðstöðinni sem er greinilega vinsæll viðkomustaður ferðamanna. Samkvæmt upplýsingum Ferðamálastofu voru erlendir ferðamenn sem komu til landsins um Leifsstöð á tímabilinu frá apríl til ágústloka í ár, 291.152. Miðað við árið 2008 má áætla að komur ferðamanna með Norrænu hafi verið um 20.000 á sama tímabili. Þannig að hér er um að ræða hátt hlutfall af heildarfjölda ferðamanna á landinu á þessum tíma.

Þá var ánægjulegt að sjá umtalsverða fjölgun íslenskra fjölskyldna á tjaldsvæðinu í sumar.

Rannsóknir

Margir aðilar stunda rannsóknir af ýmsum toga í þjóðgarðinum. Svæðið hentar einkar vel til rannsókna á jöklum og landmótun, gróðurframvindu, rannsóknum á hegðun ferðamanna og svo mætti lengi telja. Sækja þarf um leyfi til að stunda rannsóknir í þjóðgarðinum og er það ekki síst gert til að starfsmenn hafi yfirlit yfir þær og fái aðgang að afrakstri rannsóknanna.

Starfsfólk þjóðgarðsins sér um rjúpnatalningar á vorin og vetrarfuglatalningar um áramót. Í sumar aðstoðuðu landverðir við talningar á ferðafólki sem gengur að Svartafossi, fjölda bíla sem keyra afleggjarann að upplýsingamiðstöðinni, og gera þar með greinarmun á hvort um er að ræða 60 manna rútu eða lítinn fólksbíl til að hægt sé að áætla gestafjöldann.

Þá er fyrirhuguð þátttaka starfsmanna í rannsókn um blómgunartíma plantna næsta vor svo eitthvað sé nefnt.

Viðburðir

Boðið var upp á daglegar gönguferðir með landvörðum í frá 15. júní til 15. ágúst og sóttu þær um 800 erlendir ferðamenn og um 120 íslendingar. Alls tóku 42 börn þátt í barnastundum um helgar.

Eins og undanfarin ár leiddi Hálfdán Björnsson flóruvini í göngu á degi hinna villtu blóma.

Tvær ljósmyndasýningar voru settar upp í Skaftafellsstofu í sumar. “Fagurt galaði fuglinn sá” sem var sýning á fuglaljósmyndum á vegum Fuglaverndar, fylgt úr hlaði með fyrirlestri um fuglana í garðinum. Á seinni sýningunni voru myndir frá starfi sjálfboðaliða í Skaftafelli síðustu 30 árin, sem einnig fylgdi fyrirlestur um það efni.

Fjöldi fyrirlestra voru á dagskrá þar sem kynntar voru rannsóknir á þessu svæði, m.a. um gróðurfar á Skeiðarársandi, landnám plantna og dýra í jökulskerjum Breiðamerkurjökuls, landmótun jökla, jarðfræði Öræfajökuls og nágrennis og aðgengi fólks í hjólastólum. Fyrirlestrana sóttu frá 8 – 35 manns.

Víkingahljómsveitin Krauka hélt okkur tónleika um miðjan júní og á sumarsólstöðum og um verslunarmannahelgina var tendraður varðeldur og spilað og sungið.

Skipulag

Miklar breytingar hafa verið gerðar til hins betra á aðstöðunni hér í Skaftafelli á undanförnum árum. Hún annar nú mun betur þeim fjölda ferðamanna sem hingað kemur.

En betur má ef duga skal því meiri fjöldi ferðamanna og breyttur ferðamáti þeirra gerði áþreifanlega vart við sig á bílastæðinu í Skaftafelli í sumar. Frá miðjum júní fram í miðjan ágúst leið varla sá dagur að ekki kæmu upp bílastæðavandamál. Þetta vandamál á að öllum líkindum bara eftir að stækka á komandi árum ef ekki verður brugðist fljótt við.

Tveimur aðilum var veitt tímabundið leyfi til tveggja ára til að koma sér upp aðstöðu við bílastæðið og þjónusta þaðan ferðamenn sem hyggja á jöklagöngur og aðra afþreyingu sem þau bjóða upp á. Margir ferðamenn sem heimsóttu þjóðgarðinn í sumar, sérstaklega íslenskir, sáu ástæðu til að gera athugasemdir við þessar byggingar og finnst þær í hróplegu ósamræmi við önnur hús á svæðinu. Það er ánægjulegt að finna að fólk ber tilfinningar til Skaftafells sem þjóðgarðsmiðstöðvar og vill staðnum allt hið besta og það er líka framtíðarmarkmiðið að hér verði umhverfi og aðstaða til fyrirmyndar.

Nú er unnið að deiliskipulagi fyrir Skaftafell og í þeirri vinnu er lögð áhersla á að hugsa til framtíðar hvað varðar uppbyggingu svæðisins, með þarfir byggðarinnar, ferðaþjónustunnar og síðast en ekki síst þjóðgarðsins í huga.

Það er trú mín að Vatnajökulsþjóðgarður sé í heild sinni það fjöregg sem við verðum að hlúa að til að koma út í plús á öðrum sviðum.

Skaftafelli 5. nóvember 2009

Regína Hreinsdóttir

Þjóðgarðsvörður á suðursvæði Vatnajökulsþjóðgarðs

Senda grein