Rannsóknir benda til þess að Hornafjörður sé um 4000 ára gamall.
Einhverjir hafa kannski velt því fyrir sér hvenær Hornafjörður hafi orðið til og það var m.a. efni fróðlegs fyrirlestrar hjá Páli Þór Imsland jarðfræðingi á nýafstaðinni ráðstefnu í Nýheimum. Páll hefur í mörg ár rannsakað náttúrufar og fylgst með þeim breytingum sem hafa orðið hafa í Hornafirði frá fjöru til jökla og fjalla. Segir hann að allar rannsóknir bendi til þess að Hornafjörður sé um fjögur þúsund ára gamall. Páll segir að inn við Hoffellsjökul hafa lengi fundist skeljabrot og skeljar fullar af leir, sem jökullinn hefur rutt upp úr bæli sínu. Einnig hafa fundist nokkrar rostungstennur sem hafa komið upp úr sandinum. Hoffellssandur er myndaður í sjó þegar kemur niður fyrir efstu metrana það sést m.a. af kísilþörungaskeljum sem eru í sandinum. Í mynni Laxárdals er fornt strandrif, af sömu gerð og fjörurnar sem loka Hornafjörð af frá sjó, og stendur um 40 metrum ofan við núverandi sjávarmál. Allt sýnir þetta að fyrrum hefur opinn sjór náð langt inn til landsins á þessum slóðum. Með öðrum orðum sagt merkir þetta að Hornafjörður, eins og við þekkjum hann, var ekki til. Fjörurnar voru ekki orðnar til og engin strandlón þar fyrir innan.
Hvenær varð þá Hornafjörður til?
Það er dálítið flókið mál vegna þess að það voru tvær breytingar, sem erfitt er að greina á milli, að eiga sér stað meira og minna samtímis. Annars vegar var landið að lyftast vegna þess að farg ísaldarjöklanna hvarf af því og hins vegar var sjávarborðið að hækka vegna þess að vatnið sem var bundið í ísaldarjöklunum var að skila sér út í heimshöfin aftur. Hæð sjávarborðs í heimshöfunum var við ísaldarlok um 120 metrum neðar en í dag vegna þess hve mikið af vatni var bundið í ísaldarjöklunum.
Nú hefur ein af þessum rostungstönnunum úr Hoffellssandi verið aldursgreind. Það gerði Árný Erla Sveinbjörnsdóttir og reyndist tönnin vera um 7.000 ára gömul. Sem sagt fyrir 7.000 árum lá sjór enn inn um alla dali og því var enginn Hornafjörður til og líklega hefur sjórinn legið allhátt við strönd á þessum slóðum allt þangað til fyrir um 5.000 árum.
Restarnar af jöklum ísaldar voru samt enn að bráðna um heim allan og bæta þannig vatni í sjóinn og sjávarborð heimsins af þeim sökum ekki enn komið í þá hæð sem nú er. Fyrr hafa rifin ekki orðið til. Fyrir um 3.500 árum hafði hins vegar sjávarborðið risið upp í u.þ.b. 4-5 metra hæð neðan núverandi sjávarborðs og hefur síðan hækkað mjög hægt. Líklegt má telja að þá hafi sandrifin getað orðið til og síðan aðlagað sig öllum hægfara breytingum jafnóðum.
Þetta þrengir að aldursmöguleikum Hornafjarðar. Fyrir um 5.000 árum lá sjór enn langt inn til landsins, en fyrir um 3.500 árum er hins vegar líklegt að lónin hafi verið búin að lokast af eða verið að því.
Því má telja að Hornafjörður sé ekki nema svona 4.000 ára gamall segir Páll Þór, en hann mun á næstunni verða með annan fyrirlestur í Nýheimum þar sem fólki gefst kostur á að koma með fyrirspurnir og ræða þetta málefni.
Skrifa athugasemd